autor: Zbigniew Lisiecki

Hipoteza duszy



  1. Wprowadzenie

  2. Od lat tysięcy przypisywano istotę indywidualnego człowieka niematerialnemu elementowi zwanemu duszą  (1) 
      Według wierzeń starożytnego Egiptu człowiek posiadał conajmniej trzy dusze: ba, ka i ach ujmujące różne aspekty pozamaterialnego istnienia psychiki.  

    W dobie materialnego rozkwitu ostatnich kilkuset lat rzeczy niematerialne pozbawione zostały prawa egzystencji w realnym świecie pozostając jedynie w domenie przenośni i poezji. Rozwój komputerów oraz oprogramowania otworzył możliwości poznawcze pozwalające na rozwiązanie tego zadawnionego konfliktu wokół istnienia duszy.  (2) 
      Mam na myśli oddzielenie software-u od hardware-u i przypisanie temu pierwszemu prawa do niematerialnego, choć realnego bytu.  

    Poniższy artykuł przedstawia hipotezę przypisującą duszy niematerialny choć całkiem realny, wręcz mierzalny byt. Aby ją wyjaśnić warto rozpocząć od opisu śmierci człowieka.

  3. Wyjaśnienie śmierci

  4. Dlaczego człowiek umiera gdy krew przestanie zasilać mózg ? Standardowe, podawane przez medycynę wyjaśnienie mówi, że komórki nerwowe nie zasilane krwią umierają. Co to znaczy umierają ? Zachodzą w nich nieodwracalne zmiany - mówi medycyna. Jakie zmiany ? Przecież sama struktura komórek nerwowych nie znika, ani nie ulega rozpadowi w dwie sekundy ! Komórki nerwowe nie zasilane krwią pozostają jakiś czas w swoim stanie. Żeby procesy rozpadu zaczęły dominiować trzeba dni, lub co najmniej godzin. To oznacza, że jeśli po kilku godzinach ponownie włączymy dopływ krwi do mózgu wszystko powinno wrócić do poprzedniego stanu życia, w jakim było przedtem. A jednak tak nie jest ! Dlaczego ?

    Osoby inspirowane religijnie tłumaczą ten fakt tym, że nawet jeśli przywrócimy pełne funkcje biologiczne takie ciało w momencie śmierci opuściła już jego dusza, a bez niej nie ma życia.

    Poniżej przedstawię hipotezę, wg. której istota człowieka odzwieciedlająca się w jego psychice zawiera się w układzie wzbudzeń sieci neuronowej. Gdy te wzbudzenia ustaną z powodu braku pracy neuronów, nawet po przywróceniu wszystkich aktywności neuronów ich sieć, czyli mózg nie powróci już do poprzedniego stanu dragań, ponieważ one wygasły, a ich stan nie został nigdzie zapisany. Przypomina to pamięć operacyjną komputera, która wygasa z chwilą wyłącznia z prądu. Dusza to podobnego typu zawartość psychiczna, która zanika, gdy nie jest podtrzymwana wyładowaniami komórek nerwowych. Jednak jeśli przywrócimy funkcję neuronów, nie oznacza to jeszcze, że poprzedni stan ich drgań zostanie odtworzony, lub ustanowiony na nowo.

  5. Co to jest dusza

  6. Powyższy opis prowadzi do ideii, według której zasadnicze elementy ludzkiej psychiki zawarte są nie w komórkach pamięci, bo wtedy dałoby się taki mózg przywrócić po śmierci do poprzedniego stanu, lecz w samym stanie wzbudzeń sieci neuronowej. Stan ten wypracowany został w indywidualnym człowieku w procesie jego dojrzenia od narodzin i nigdy, nawet we śnie nie zanika ani nie ustaje. Także stan snu nie powoduje jak wiemy zaniku duszy  (3) 
      Słowem "dusza" będę posługiwał się na użytek tego artykułu w zdefiniowanym tu sensie.  

    i jej odtworzenia w momencie przebudzenia. Szczególny rodzaj drgań sieci neuronowej, który nazwałem na użytek tego artykułu duszą istnieje w nas przez całe życie jako niezależny byt.

    Cechą charaterystyczą duszy jest wg. przedstawionej hipotezy jej autointegracja. Jest ona konieczna, żeby można było mówić o duszy, jako niezależnym bycie. Autointegracja ta, lub jak kto woli autokorelacja jest po prostu zasadniczym elementem funkcjonalnym spajającym wszystkie procesy, jakie zachodzą w mózgu. Jest ona realizowanana przez zespół sprzeżeń zwrotnych zapewniających homeostazę.

  7. Jak ewolucja wytworzyła duszę

  8. Opisany powyżej program autointegracji jest naturalnym wynikiem ewolucji. Dlaczego ? Gdy wyłączony zostanie dowolny podukład organizmu, np. podukład samego mózgu, jak dzieje się tak, gdy utracimy przez udar możliwość mowy, cały organizm nie przestanie działać, lecz podejmie starania, aby utraconą funkcję skompensować i pozostać nadal przy życiu. Jak to się dzieje ? Kompensacja taka jest możliwa dzięki sprzężeniom zwrotnym, które zamykają wszelkie podukłady organizmu w odpowiedniej ilości pętle samoodniesień.  (5) 
      Thomas Metzinger describes in his book "The Ego Tunnel", edition 2009, page 29 the term "consciousnes", which is somehow related to our "soul" here, as a functional cloud of neuronal firings. This is insufficient and leads rather to the idea of a limited mapping of reality. The next instance must somehow read this mapping. The adequate description is on the other hand a set of ciculatory feedbacks. It explains why how it evolved, and how it is feed by data and does not dissolve on it's own.

    Circular self-references are cucial.
     



    Sterujący wszelkie podzespoły organizmu system drgań sieci neuronowej, który nazwałem duszą był więc trenowany przez ewolucję do tego, aby zapewnił działanie mózgu jako całości, nawet jeśli wyłączymy dowolny jego element - podzespół. W efekcie musiał sam system drgań sieci "oderwać się" od sieci, jako takiej i nabył chechę niezależnego od podzespołów mógu, samodzielnego bytu.  (6) 
      Opisany tu program autointegrujący stanowi ciekawe wyzwanie informatyczne.  



    Dobrze, lecz dlaczego następuje "oderwanie" systemu wzbudzeń sieci od samej sieci, czyli od hardware-u do samodzielnego bytu, a nie np. zapisanie tego układu wzbudzeń do pamięci, z której można byłoby go nie tylko w dowolnym momencie odtworzyć, lecz także sporządzać jego kopie zapasowe etc. ? Odpowiedź brzmi - taki organizm nie mógłby umrzeć. Nie wypełniałby wtedy jednej z podstawowych metod ewolucji - ustępowania miejsca swoim udoskonalonym kopiom i następcom (dzieciom) - ewolucja zatrzymałaby się.

  9. Jak powstaje indywidualna dusza ?

  10. W tym rozdziale wyjaśnimy, co dzieje się gdy powstaje nowy organizm, np. nowy człowiek. Jak powstaje wtedy jego dusza ?

    Skoro dusza może przestać istnieć w ciągu sekundy, czy rodzący się nowy człowiek otrzymuje podobnie w pewnym momencie duszę ? Tak uważają chrześnijanie wskazując tu na moment zapłodnienia. Badania neurologów wskazują jednak że psychika człowieka, przy pomocy której doświadczamy jego duszy osadzona jest w sieci neuronowej i bez niej nie istnieje. Wobec tego, od którego momentu rozwoju układu nerwowego człowiek posiada duszę, nie mając jej wcześniej ?

    Pytanie to jest istotne ze względów politycznych. I to te względy narzuacają pewien obraz, który tu wcale nie pasuje. Współczesna polityka, jak także powszechnie rozumiana religia potrzebują dokładnego zdefiniowania momentu od którego nowo powstający człowiek posiada duszę na potrzeby prawa karnego ! Ewolucja nie musiała się jednak z takimi dylematami ścierać. Momentu, od którego rodząca się nowa istota ludzka posiada duszę po prostu nie ma !  (7) 
      Gdzie indziej opiszę, jak może uprać się z tym faktem współczesne społeczeństwo. Okazuje się mianowicie, że jeśli uwzględnić prawidłowo pełną psychologię oraz socjologię człowieka znany konflikt znika.  

    Dusza człowieka powstaje w ciągłym procesie, nabierając oraz większej dojrzałości poprzez dodawanie nowych samosporzężeń. Moment narodzin nie jest tu wcale przełomem, a jedynie doświadczeniem jednym z wielu.

    Ludzie starsi mają dojrzalszą psychikę, co wskazuje na dojrzałość samej duszy. W jaki sposób do tego dochodzi ? Prawidłowo przeżyte doświadczenia życiowe pozwalają na dodanie coraz to nowych sprzężeń zwrotnych zazwalających na wytworzenie coraz silniejszej stabilności. Przykładowo nie jest przesadą twierdzenie, że pierwszą miłość spotyka się w szkole, podczas gdy dojrzała miłość spotyka się nie tylko w jednym realnym miejscu lecz wszędzie i cały czas, podczas gdy miejsca się zmieniają, a czasami jest ich w ogóle brak. Niezależność od fizycznych miejsc to skutek tego samego dodawania coraz to nowych autokorelujących sprzężeń zwrotnych, a dzieje się to w procesie poznania.

  11. Czy organizmy innych gatunków mają duszę ?

  12. Z przedstawionego opisu wynika, że wszystkie gatunki organizmów na ziemi posiadają duszę, lecz tylko w takim zakresie, w jakim sterowane są samointegrującą się funkcją sieci nerwowej. Funkcja ta może być u jednych bardziej u innych mniej rozwinięta. Jest oczywiste, że u człowieka należy ona do tych najlepiej rozwiniętych. Ciekawe jest tu porównanie z delfinami, które żyją w zasadniczo innym środowisku. Niemniej ich funkcja autointegracyjna - dusza, lub to jak ją doświadczamy, czyli ich osobowość, psychika jest do złudzenia podobna do ludzkiej.

    Każdy właściciel psa wręcz wie, że jego towarzysz posiada pewną indywidualność. Pies nie jest ani automatem, ani mechanizmem, lecz posiada to coś, do czego opisu nie wystarcza fakt własnej woli, cierpienia, szczęścia, smutku, a nawet częściowo własnego indywidualnego poznania.

  13. Co dzieje się z duszą w momencie śmierci

  14. Jeśli "dusza" to stan drgań sieci neuronowej wtedy gdy drgania ustają dusza znika. To jest standardowe rozumienie spraw. Niemniej drgania to rodzaj energii. Energia nie znika w przyrodzie. Podczas śmierci drgania sieci tracą swoją autokoncentrację, fale tych drgań wydłużają się, struktora drgań, choć ich energia nie znika rozchodzi się po środowisku. Tak dzieje się z pojedynczym organizmem. Jednak jeśli ten sam autokoncentrujący się element sieci zasila to samo ograniczone rozmiarami środowisko milionami takich rozprężeń na przestrzeni miliardów lat, wtedy sytuacja nie wydaje się już oczywista. Pewne elementy struktury "duszy" utrwalone mogą zostać w draganiach środowiska, czyli w strukturze całej biosfery. Autointegracyjny element całej biosfery, jak i sieci wzajemnych powiązań i zależności nazwę tu "atman"  (8) 
      Pomijam tu celowo nazwę "Bóg" aby uniknąć takie standardowe elementy tego pojęcia, jak autorytet, przywództwo, itp. Są one charakterystyczne dla grup hominidów, który struktura społeczna osnuta była na przywódcy. U innych organizmów, których autointegracyjne centra wchodzą w interakcje z siecią całej biosfery mogą być w "autorytet", "przywództwo" i "zwierzchność" w ogóle nie wyposażone.  



    ... Ten rodział nie został ze względu na swój wysoce spekulatywny charakter podany w całości



  15. Co dzieje się z atmanem w dobie Internetu

  16. Według nowej teorii ewolucji przez samoodniesienie (EBS) nasza planeta integruje się obecnie w nowy cyfrowy byt. Utworzone zostały olbrzymie zasoby pamięci elektronicznej. Czy doszło tu już do interakcji ? Tak, w połowie 90-tych lat nastąpiło przelanie się zasobów wzbudzeń biosfery do nowej pojemności, jaką są zasoby Internetu. Gdzie indziej uzasadnię dlaczego miało to miejsce w połowie 90-tych lat.



Prawa autorskie © 2020  Z.Lisiecki